Số 235 | Tháng 10/2025
Đánh giá tác động của Fintech đến lợi nhuận các ngân hàng thương mại Việt Nam: Vai trò của quy mô
Hoàng Thị Thanh Hằng, Lê Hà Diễm Chi
Tóm tắt:
Mục tiêu nghiên cứu: Dựa trên dữ liệu của 29 Ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam trong giai đoạn 2011–2024, nghiên cứu này đánh giá tác động của sự phát triển công nghệ tài chính (Fintech) đến lợi nhuận ngân hàng (LNNH), đồng thời làm rõ vai trò điều tiết của quy mô ngân hàng (QMNH) trong mối quan hệ này.
Thiết kế nghiên cứu/phương pháp/tiếp cận: Bài viết sử dụng phương pháp ước lượng moment tổng quát hệ thống hai bước (SGMM).
Kết quả nghiên cứu chính: Sự gia tăng số lượng công ty Fintech và sự xuất hiện của các mô hình kinh doanh (MHKD) sáng tạo đã tạo ra áp lực cạnh tranh đáng kể, có ảnh hưởng ngược chiều đến khả năng sinh lời ngân hàng. Tuy vậy, các ngân hàng lớn (NHL) với ưu thế về quy mô, uy tín và tiềm lực tài chính, có khả năng ứng phó hiệu quả hơn thông qua đầu tư công nghệ hoặc thiết lập liên minh chiến lược với Fintech, từ đó giảm thiểu tác động bất lợi đến lợi nhuận. Trái lại, các ngân hàng nhỏ (NHN) vốn hạn chế về nguồn lực, chịu ảnh hưởng ngược chiều rõ rệt hơn, phản ánh sự phân hóa đáng kể về năng lực thích ứng trong kỷ nguyên số hóa tài chính.
Giá trị đóng góp mới: Kết quả thể hiện Fintech làm giảm LNNH do cạnh tranh, tuy nhiên các ngân hàng cần chấp nhận đánh đổi lợi nhuận ngắn hạn cho chi phí đầu tư công nghệ, hướng đến sự gia tăng lợi nhuận lâu dài, ổn định trong tương lai.
Tài liệu tham khảo:
- Alam, N. (2022). Fintech regulation–a key to financial stability. In Global perspectives in fintech: Law, finance and technology (pp. 9-24). Cham: Springer International Publishing.
- Ally, Z. (2013). Comparative analysis of financial performance of commercial banks in Tanzania. Research Journal of Finance and Accounting, 4(19), 133-143.
- Anbar, A., & Alper, D. (2011). Bank specific and macroeconomic determinants of commercial bank profitability: Empirical evidence from Turkey. Business and economics research journal, 2(2), 139-152.
- Arellano, M., & Bond, S. (1991). Some tests of specification for panel data: Monte Carlo evidence and an application to employment equations. The Review of Economic Studies, 58(2), 277-297. https://doi.org/10.2307/2297968.
- Baker, H., Kaddumi, T. A., Nassar, M. D., & Muqattash, R. S. (2023). Impact of financial technology on improvement of banks’ financial performance. Journal of Risk and Financial Management, 16(4), 230. https://doi.org/10.3390/jrfm16040230.
- BIS (2018). Quarterly Review. https://www.bis.org/publ/qtrpdf/r_qt1809.pdf?mod=article_inline.
- Bollaert, H., Lopez-de-Silanes, F., & Schwienbacher, A. (2021). Fintech and access to finance. Journal of Corporate Finance, 68, 101941. https://doi.org/10.1016/j.jcorpfin.2021.101941.
- Boot, A., Hoffmann, P., Laeven, L., & Ratnovski, L. (2021). Fintech: What’s old, what’s new? Journal of Financial Stability, 53, 100836. https://doi.org/10.1016/j.jfs.2020.100836.
- Brigham, E. F., & Houston, J. F. (2021). Fundamentals of Financial Management: Concise by Cengage. Cengage Learning.
- Budianto, E. W. H., & Dewi, N. D. T. (2023). Net Profit Margin (NPM) Ratio in Islamic and Conventional Banking: Mapping Research Topics using VOSviewer Bibliometric Study and Library Research.
- Bùi Huy Trung, Hoàng Tuấn Anh, Đỗ Thị Khánh Huyền, & Ngô Thị Bích Ngọc. (2023). Tác động của ứng dụng công nghệ tài chính đến hiệu quả hoạt động của ngân hàng thương mại Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Phát triển, (309), 24-33.
- Chen, M. A., Wu, Q., & Yang, B. (2019). How valuable is fintech innovation?. The Review of Financial Studies, 32(5), 2062-2106. https://doi.org/10.1093/rfs/hhy130
- Corbet, S., Hou, Y., Hu, Y., Oxley, L., & Tang, M. (2024). Do financial innovations influence bank performance? Evidence from China. Studies in Economics and Finance, 41(2), 241-267. https://doi.org/10.1108/SEF-02-2022-0119
- Đinh Thị Thu Hồng & Nguyễn Hữu Tuấn. (2021). Tác động của fintech tới hiệu quả hoạt động của NHTM. Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ, 1-2, 51-58.
- Forbes.vn (2021). Làm gì để thúc đẩy fintech Việt Nam phát triển? https://forbes.vn/lam-gi-de-thuc-day-fintech-viet-nam-phat-trien/.
- Frost, J., Gambacorta, L., Huang, Y., Shin, H. S., & Zbinden, P. (2019). BigTech and the changing structure of financial intermediation. Economic Policy, 34(100), 761-799. https://doi.org/10.1093/epolic/eiaa003.
- FSB (2019). FinTech and market structure in financial services: Market developments and potential financial stability implications, https://www.fsb.org/uploads/P140219.pdf.
- Hansen, L. P. (1982). Large sample properties of generalized method of moments estimators. Econometrica, 50(4), 1029-1054. https://doi.org/10.2307/1912775.
- Hornuf, L., Klus, M. F., Lohwasser, T. S., & Schwienbacher, A. (2021). How do banks interact with fintech startups?. Small Business Economics, 57(3), 1505-1526. https://doi.org/10.1007/s11187-020-00359-3.
- IMF (2018). The Bali fintech Agenda, https://www.imf.org/en/Publications/Policy-Papers/Issues/2018/10/11/pp101118-bali-fintech-agenda.
- Kapoor, G. P. (2004). Commercial Banking. APH Publishing.
- Kayed, S., Alta’any, M., Meqbel, R., Khatatbeh, I. N., & Mahafzah, A. (2025). Bank fintech and bank performance: Evidence from an emerging market. Journal of Financial Reporting and Accounting, 23(2), 518-535. https://doi.org/10.1108/JFRA-09-2023-0526.
- Lv, S., Du, Y., & Liu, Y. (2022). How do fintechs impact banks’ profitability? An empirical study based on banks in China. Fintech, 1(2), 155-163. https://doi.org/10.3390/fintech1020012.
- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (2021). Quyết định số 810/QĐ-NHNN ngày 11/5/2021, Phê duyệt Kế hoạch chuyển đổi số của ngành Ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (2023). Chỉ thị số 02/CT-NHNN ngày 31/3/2023 về việc tăng cường chuyển đổi số và bảo đảm an ninh, an toàn hoạt động ngân hàng trong tình hình mới.
- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (2024). Thông tư số 50/2024/TT-NHNN ngày 31/10/2024 quy định về an toàn, bảo mật cho việc cung cấp dịch vụ trực tuyến trong ngành ngân hàng.
- Nuhiu, A., Hoti, A., & Bektashi, M. (2017). Determinants of commercial banks profitability through analysis of financial performance indicators: evidence from Kosovo. Business: Theory and Practice, 18, 160-170.
- Omarini, A. (2020). Fintech: A new hedge for a financial re-intermediation. Strategy and risk perspectives. Frontiers in Artificial Intelligence, 3, 63. https://doi.org/10.3389/frai.2020.00063.
- Petralia, K., Philippon, T., Rice, T. N., & Veron, N. (2019). Banking disrupted? Financial intermediation in an era of transformational technology. Geneva: ICMB International Center for Monetary and Banking Studies.
- Phat-Tien Pham, Diep T.N. Nguyen (2025). The effects of the fintech company growth on bank performance through balanced scorecard – a Delphi study. Asian Journal of Economics and Banking, 9(2), 240–260. https://doi.org/10.1108/AJEB-09-2024-0102.
- Possumah, B. T., & Ahmat, N. (2018). Net profit margin determinants of Islamic subsidiaries of conventional banks in Malaysia. Jurnal Ekonomi Malaysia, 52(2), 163-173.
- Rejaul K., Md. Abdullah Al M., Abu S. Md. Kamruzzaman (2024). Cash conversion cycle and financial performance: evidence from manufacturing firms of Bangladesh. Asian Journal of Economics and Banking, 8 (1), 67–82. https://doi.org/10.1108/AJEB-03-2022-0033.
- Risma, R. (2023). The effect of Earning Per Share (EPS), Net Profit Margin (npm) and Return on Asset (roa) on stock price in banking companies listed on the Indonesia stock exchange for the 2018-2020 period. mankeu (jurnal manajemen keuangan), 1(1), 62-75.
- Rose, P. S. (2002). Commercial bank management. McGraw-Hill/Irwin.
- Saima M., Ahanaf S., Muhammad N. H., Peter W., Md. Abul K. A. (2023). The effect of capital structure, operating efficiency and non-interest income on bank profitability: new evidence from Asia. Asian Journal of Economics and Banking, 7 (1), 25–44. https://doi.org/10.1108/AJEB-03-2022-0036.
- Singh, R., Malik, G., & Jain, V. (2021). Fintech effect: measuring impact of fintech adoption on banks' profitability. International Journal of Management Practice, 14(4), 411-427.
- Tamanna Y., Md. Emran H., Md. Akhtaruzzaman K., Sandip M., Sourav M. S., Md. Ruhul A. (2023). Benchmarking the banking sector of Bangladesh: a comprehensive analysis of performance and efficiency. Asian Journal of Economics and Banking, 7 (1), 121–145. https://doi.org/10.1108/AJEB-08-2021-0094.
- Tang, H. (2019). Peer-to-peer lenders versus banks: Substitutes or complements? The Review of Financial Studies, 32(5), 1900-1938. https://doi.org/10.1093/rfs/hhy137
- Thakor, A. V. (2020). Fintech and banking: What do we know? Journal of Financial Intermediation, 41, 100833. https://doi.org/10.1016/j.jfi.2019.100833.
- Vives, X. (2017). The impact of fintech on banking. European Economy, (2), 97-105.
- Wang, J., Selamat, A. I., Ashhari, Z. M., & Yahya, M. H. H. (2023). The inverted-U-shaped impact of fintech development on bank risk: A study of liability structure and economic uncertainty. The Economics and Finance Letters, 10(4), 268-285. https://doi.org/10.18488/29.v10i4.3791.
- Wang, Y., & Nor, E. (2022). The impact of fintech on the profitability of traditional banks. Global Business & Management Research, 14, 44-59.
- Wang, Y., Yu, X., Yao, Q., Lu, Y., Che, W., Jiang, J., & Chen, S. C. I. (2024). Assessing the impact of financial technology innovations on the sustainable profitability of listed commercial banks in China. Fintech, 3(3), 337-348. https://doi.org/10.3390/fintech3030019
- Wu, Y. H., Bai, L., & Chen, X. (2023). How does the development of fintech affect financial efficiency? Evidence from China. Economic Research–Ekonomska Istraživanja, 36(2), 1234-1256. https://doi.org/10.1080/1331677X.2022.2106278.
Assessing the Impact of Fintech on Bank Profitability in Vietnam: The Moderating Role of Bank Size
Abstract:
Purpose: Based on data from 29 Vietnamese commercial banks (NHTM) in the period 2011–2024, this study assesses the impact of financial technology (Fintech) development on bank profits, and clarifies the moderating role of bank size in this relationship.
Design/methodology/approach: The article uses the two-step System Generalized Moment estimator (SGMM) method.
Findings: The findings reveal that the proliferation of fintech companies and the emergence of innovative business models have intensified competitive pressure, thereby exerting a negative impact on the profitability of traditional banks. This effect is especially evident in core banking activities such as payment services, consumer lending, and retail banking operations. However, larger banks, benefiting from greater scale, reputation, and financial strength, have shown more resilience by investing in digital transformation or forming strategic alliances with fintech firms, mitigating the adverse effects on profitability. In contrast, smaller banks, with more limited resources and technological capabilities, experience a more pronounced negative impact, highlighting a significant disparity in adaptive capacity amid the era of financial digitalization.
Originality/value: The results show that fintech reduces bank profits due to competition; however, banks need to accept the trade-off of short-term profits for technology investment costs, aiming for a long-term, stable increase in earnings in the future.