Số 240 | Tháng 3/2026
Tác động của đầu tư công nghệ thông tin, ứng dụng Fintech và chuyển đổi số đến hiệu quả và đa dạng hóa doanh thu ngân hàng
Vương Thị Hương Giang, Nguyễn Hữu Mạnh, Phạm Hải Nam
Tóm tắt:
Mục tiêu nghiên cứu: Sau Quyết định số 749/QĐ-TTg năm 2020 về chương trình chuyển đổi số (CĐS) quốc gia, CĐS ngành ngân hàng được thúc đẩy mạnh mẽ. Nghiên cứu này đánh giá tác động của đầu tư công nghệ thông tin (CNTT), ứng dụng Fintech và CĐS đến hiệu quả hoạt động (HQHĐ) và đa dạng hóa doanh thu của 22 ngân hàng thương mại (NHTM) cổ phần tại Việt Nam giai đoạn 2019-2024.
Thiết kế/phương pháp/tiếp cận: Nghiên cứu sử dụng bốn chỉ tiêu đo lường HQHĐ ngân hàng gồm: khả năng sinh lợi (ROA, ROE), hiệu quả quản lý chi phí (CEM) và hiệu quả kỹ thuật (TE), đồng thời áp dụng phương pháp ước lượng bình phương tối thiểu tổng quát (FGLS) trên dữ liệu bảng các NHTM Việt Nam giai đoạn 2019-2024 để đánh giá tác động của đầu tư CNTT, ứng dụng Fintech và CĐS.
Kết quả nghiên cứu chính: Kết quả cho thấy đầu tư CNTT, ứng dụng Fintech và CĐS làm gia tăng đáng kể HQHĐ của các NHTM Việt Nam về tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản và hiệu quả kỹ thuật. Sự đầu tư nhân lực CNTT cải thiện đáng kể và toàn diện HQHĐ ngân hàng thương mại Việt Nam. Việc đầu tư CNTT, ứng dụng Fintech và CĐS thúc đẩy mạnh mẽ quá trình đa dạng hóa doanh thu giai đoạn 2019–2024, đặc biệt là đầu tư hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng nhân lực CNTT.
Giá trị đóng góp mới: Nghiên cứu này cung cấp đánh giá toàn diện về tác động của đầu tư CNTT, ứng dụng Fintech và CĐS đến HQHĐ ngân hàng tại Việt Nam kể từ khi chiến lược CĐS quốc gia được triển khai chính thức năm 2020. Đồng thời, bài viết đưa ra hàm ý chính sách cho định hướng CĐS của ngành ngân hàng và các NHTM đến năm 2025.
Tài liệu tham khảo:
- Allen, F., & Santomero, A. M. (1997). The theory of financial intermediation. Journal of Banking & Finance, 21, 1461-1485.
- Alrawashedh, N. H., & Shubita, M. F. (2024). Impact of digital transformation on the organization’s financial performance: A case of Jordanian commercial banks listed on the Amman Stock Exchange. Banks and Bank Systems, 19, 126.
- Ayadi, R., Chiaramonte, L., Cucinelli, D., & Migliavacca, M. (2025). Digitalization and banks' efficiency: Evidence from a European analysis. International Review of Financial Analysis, 97, 103837.
- Baltagi, B. H. (2008). Econometric analysis of panel data (4th ed.). John Wiley & Sons.
- Barney, J. (1991). Firm Resources and Sustained Competitive Advantage. Journal of Management, 17(1), 99-120.
- Brynjolfsson, E. & Hitt, L. (2000). Beyond computation: Information technology, organizational transformation, and business performance. Journal of Economic Perspectives, 14(4), 23-48.
- Bùi Hữu Trung, Hoàng Tuấn Anh, Đỗ Thị Khánh Huyền, & Ngô Thị Bích Ngọc. (2023). Tác động của ứng dụng công nghệ tài chính đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Phát triển, 309, 24-33.
- Charnes, A., Cooper, W. W., & Rhodes, E. (1978). Measuring the efficiency of decision making units. European Journal of Operational Research, 2(6), 429-444.
- Chen, J., Tian, Y., & Shen, Z. (2024). Research on the Impact of Digital Transformation on Commercial Bank Performance. Frontiers in Management Science, 3(3), 31-35.
- Cheng, Zh. (2025). Research on the Impact of Digital Transformation on the Performance of Commercial Banks from the Perspective of Management Innovation: Empirical Analysis based on the Shanghai and Shenzhen A-Share Listed Banks. International Journal of Computer Science and Information Technology, 5(2), 133-139.
- Chính phủ. (2020). Nghị quyết số 50/NQ-CP ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
- Cornelli, G., Gambacorta, L., Rau, P., Wardrop, R., & Ziegler, T. (2022). Fintech and big tech credit: Drivers of the growth of digital lending. Journal of Banking & Finance, 148, 106742.
- DeYoung, R., Lang, W. W., & Nolle, D. E. (2007). How the Internet Affects Output and Performance at Community Banks. Journal of Banking & Finance, 31(4), 1033-1060.
- Dogan, S. (2024). The impact of digital transformation on financial performance in public banks, development banks, and private banks in Türkiye. Eastern Journal of European Studies, 15(2), 231-257.
- Fernandes, F. D. S., Stasinakis, C., & Bardarova, V. (2018). Two-stage DEA-Truncated Regression: Application in banking efficiency and financial development. Expert Systems with Applications, 96, 284-201.
- Frost, J. (2020). The economic forces driving fintech adoption across countries (BIS Working Papers No. 838). Bank for International Settlements.
- Guo, P., & Zhang, C. (2023). The impact of bank FinTech on liquidity creation: Evidence from China. Research in International Business and Finance, 64, 101858.
- Hoechle, D. (2007). Robust standard errors for panel regressions with cross-sectional dependence. Stata Journal, 7(3), 281-312.
- Kriebel, J., & Debener, J. (2021). The effect of digital transformation on bank performance. SSRN. https://ssrn.com/abstract=3461594.
- Lê Thị Diệu Huyền, Bùi Thị Mến, & Nguyễn Thị Cẩm Giang. (2024). Nghiên cứu ảnh hưởng của chỉ số ứng dụng công nghệ thông tin nội bộ đến hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Tạp chí Kinh tế - Luật & Ngân hàng, 266, 79-88.
- Meslier, C., Tacneng, R., & Tarazi, A. (2014). Is bank income diversification beneficial? Evidence from an emerging economy. Journal of Financial Services Research, 45(3), 1-30.
- Murrar, A., Asfour, B., & Paz, V. (2024). Banking sector and economic growth in the digital transformation era: insights from maximum likelihood and Bayesian structural equation modeling. Asian Journal of Economics and Banking, 8(3), 335-353.
- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. (2021). Quyết định số 260/QĐ-NHNN ban hành Kế hoạch ứng dụng công nghệ thông tin, phát triển Chính phủ số và bảo đảm an toàn thông tin mạng trong hoạt động của Ngân hàng Nhà nước giai đoạn 2021–2025.
- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. (2021). Quyết định số 810/QĐ-NHNN ban hành Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
- Nguyễn Đức Trung, Trần Việt Dũng, & Lữ Hữu Chí. (2021). Tác động của phát triển công nghệ đến hoạt động ngân hàng Việt Nam. Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ, 10.
- Nguyễn Hữu Mạnh & Vương Thị Hương Giang (2022). Ảnh hưởng của chỉ số mức độ phát triển công nghệ thông tin và truyền thông đến lợi nhuận của ngân hàng thương mại Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Phát triển, 304, 89-98.
- Nguyễn Hồng Yến & Nguyễn Văn Hải (2024). Tác động của doanh nghiệp Fintech đến sự ổn định của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Phát triển, 362(2), 96-104.
- OECD. (2019). Measuring the digital transformation: A roadmap for the future. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264311992-en.
- Phan Thị Hằng Nga, Vũ Nguyễn Anh Tuấn, & Thái Nguyễn Thiên Kim. (2025). Tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả kinh doanh ngân hàng Việt Nam: Tiếp cận dựa trên phân tích hồi quy phân vị. Tạp chí Kinh tế và Phát triển, 334(2), 83-93.
- Pham, P. T., & Nguyen, D. T. (2025). The effects of the fintech company growth on bank performance through balanced scorecard–a Delphi study. Asian Journal of Economics and Banking, 9(2), 240-260.
- Sanya, S., & Wolfe, S. (2011). Can banks in emerging economies benefit from revenue diversification?. Journal of Financial Services Research, 40(1-2), 79-101.
- Stiroh, K. J. (2004). Diversification in banking: Is noninterest income the answer?. Journal of Financial Services Research, 25(3), 135-152.
- Thủ tướng Chính phủ. (2020). Quyết định số 749/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
- Trịnh Đoàn Tuấn Linh. (2024). Tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Tạp chí Kinh tế & Phát triển, 326, 53-62.
- World Bank. (2020). Fintech and the future of finance. World Bank Group.
- Vial, G. (2019). Understanding digital transformation: A review and research agenda. The Journal of Strategic Information Systems, 28(2), 118-144.Vương Thị Hương Giang, Lương Trần Hoàng Hương, & Nguyễn Hữu Mạnh. (2024). Liệu rằng đầu tư công nghệ thông tin và truyền thông có làm gia tăng doanh thu hoạt động dịch vụ của các Ngân hàng thương mại Việt Nam. Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh Châu Á, 35(2), 85-100.
The Effect of ICT Investment, Fintech Applications, and Digital Transformation on Bank Efficiency and Income Diversification
Abstract:
Purpose: Following Decision 749/QĐ-TTg of 2020 on the National Digital Transformation Program, digital transformation in the banking sector has been strongly promoted. This study assesses the impact of IT investment, Fintech applications, and Digital transformation on the operational efficiency and revenue diversification of 22 Vietnamese commercial joint stock banks during the period 2019-2024.
Design/methodology/approach: This study uses four indicators to measure banking performance: Profitability (ROA, ROE), Cost management efficiency (CEM), and Technical efficiency (TE). It also applies the FGLS methodology to panel data of Vietnamese commercial banks from 2019 to 2024 to assess the impact of IT investment, fintech applications, and digital transformation.
Findings: The empirical findings indicate that IT investment, fintech applications, and digital transformation significantly enhance the operational efficiency of Vietnamese commercial banks, as reflected in higher returns on total assets and improved technical efficiency. In particular, investments in IT human resources have a significant and comprehensive impact on bank performance. Moreover, IT investment, fintech adoption, and digital transformation strongly foster revenue diversification during the 2019-2024 period, with the effects being especially pronounced for investments in technical infrastructure and IT human capital.
Originality/value: This study provides a comprehensive assessment of the impact of IT investment, fintech, and digital transformation on banking performance in Vietnam since the National Digital Transformation Strategy was officially implemented in 2020, and offers policy implications for the digital transformation direction of the banking industry and commercial banks until 2025.