Số 239 | Tháng 02/2026
Tác động phi tuyến của vốn trí tuệ đến hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp phi tài chính: Bằng chứng tại Việt Nam
Giang Quốc Tuấn, Trần Đình Phụng
Tóm tắt:
Mục tiêu nghiên cứu: Nghiên cứu này nhằm kiểm tra tác động phi tuyến giữa vốn trí tuệ (IC) và hiệu quả tài chính (FP) doanh nghiệp. Trong đó, IC được đo lường bằng hệ số giá trị gia tăng vốn trí tuệ (VAIC) và tỷ suất giá trị thị trường (MBR); FP doanh nghiệp được đo lường bằng tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA).
Thiết kế nghiên cứu/phương pháp/tiếp cận: Nghiên cứu tiếp cận phương pháp định lượng và sử dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng trong phân tích bằng công cụ Stata 17. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo thường niên của 143 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) giai đoạn 2018–2022.
Kết quả nghiên cứu chính: Kết quả cho thấy mối quan hệ giữa IC và FP là mối quan hệ phi tuyến hình chữ U ngược. IC tăng lên chắc chắn sẽ làm tăng FP đến một ngưỡng nhất định. Tuy nhiên, khi đầu tư quá mức vào IC sẽ làm giảm FP. Do vậy, các doanh nghiệp Việt Nam cần thận trọng trong việc đầu tư và quản lý IC.
Giá trị đóng góp mới: Nghiên cứu bổ sung biến MBR thay vì chỉ sử dụng VAIC vào mô hình để kiểm tra mối quan hệ giữa IC và FP. Điều này hàm ý không nên chỉ sử dụng VAIC để đo lường IC mà có thể sử dụng thêm các thước đo khác.
Tài liệu tham khảo:
- Adegbayibi, A. T. (2021). Intellectual Capital and Firm Performance of Listed Firms In Nigeria: Moderating Role of Corporate Governance. Journal Administrasi Bisnis, 10, 1, 1-12.
- Ali, S., Murtaza, G., Hedvicakova, M., Jiang, J., & Naeem, M. (2022). Intellectual capital and financial performance: A comparative study. Frontiers in Psychology, 13, 967820. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.967820.
- Andrikopoulos, A. (2009). Accounting for intellectual capital: on the elusive path from theory to practice. Knowledge and Process Management, 12(3), 217-224.
- Asif, J., Ting, K., & Kweh, Q. L. (2020). Intellectual Capital Investment and Firm Performance of the Malaysian Energy Sector: A New Perspective From a Nonlinearity Test. Energy Research Letters, 1, 1-4.
- Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99-120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108.
- Becker, G. S. (1964). Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis, with Special Reference to Education. University of Chicago Press, Chicago.
- Bontis, N. (1998). Intellectual capital: An exploratory study that develops measures and models. Management Decisions, 36(2), 63-76.
- Bontis, N., Dragonetti, N. C., Jacobsen, K., & Roos, G. (1999). The knowledge toolbox: a review of the tools available to measure and manage intangible resources. European Management Journal, 17(4), 391-402.
- Drucker, P. F. (1993). The Rise of the Knowledge Society. The Wilson Quarterly, 17, 52-72.
- Edvinsson, L., & Malone, M. S. (1997). Intellectual Capital: Realizing Your Company’s True Value by Finding its Hidden Brain-power. New York : Harper Business.
- Hall, R. E. (1989). Invariance Properties of Solow’s Productivity Residual. https://doi.org/10.3386/w3034.
- Haans, R. F. J., Pieters, C., & He, Z. L. (2016). Thinking about U: Theorizing and Testing U- and Inverted U-Shaped Relationships in Strategy Research. Strategic Management Journal, 37(7), 1177-1195.
- Innayah, M. N., Fuad, M., & Pratama, B. C. (2021). Intellectual and firm performance: The role of women directors. Journal Akuntansi dan Pajak, 22(01), 2.
- Itami, H. (1987). Mobilizing Invisible Assets. Cambridge University Press.
- Kavida, V., & Sivakoumar, N. (2008). Corporate governance in knowledge economy-the relevance of intellectual Capital. Available at SSRN 1152892.
- Kweh, Q. L., Ting, I. W. K., Hanh, L. T. M., & Zhang, C. (2019). Intellectual capital, governmental presence, and firm performance of publicly listed companies in Malaysia. International Journal of Learning Intellectual Capital, 16, 2, 193-211.
- Lev, B., & Gu, F. (2016). The End of Accounting and the Path Forward for Investors and Managers. New Jersey: John Wiley & Sons Inc. https://doi.org/10.1002/9781119270041.fmatter.
- Mention, A. L., & Bontis, N. (2013). Intellectual capital and performance within the banking sector of Luxembourg and Belgium. Journal of Intellectual Capital, 14, 2, 286-309.
- Mohapatra, S., & Pattanayak, J. K. (2024). Unraveling the Dynamics of Intellectual Capital, Firm Performance, and the Influential Moderators–BIG4 Auditors and Group Affiliation. International Journal of Financial Studies, 12, 29. https://doi.org/10.3390/ijfs12010029.
- Lê Hồng Nga, & Nguyễn Thành Đạt. (2021). Tác động của vốn trí tuệ đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Tạp chí Nghiên cứu Tài chính – Marketing, 61, 49-63.
- Oyedokun, G. E., & Saidu, B. (2018). Impact of intellectual capital on financial performance of listed Nigerian oil marketing companies. In Information and Knowledge Management (Vol. 8, No. 9).
- Pulic, A. (2000). VAIC™–an accounting tool for IC management. International Journal of Technology Management, 20(5-8), 702-714.
- Pratama, B. C., & Innayah, M. N. (2019). Intellectual capital and firm performance: The role of institutional and family ownership. Benefit: Jurnal Manajemen dan Bisnis, 4(2), 140-150.
- Roos, G., & Roos, J. (1997). Measuring your company's intellectual performance. Long Range Planning, 30(3), 413-26.
- Shiller, R. (2015). Irrational Exuberance. Princeton University Press.
- Sitar, A. S., & Vasic, V. (2005). Measuring intellectual capital: Lessons learned from a practical implementation. In Intellectual Capital and Knowledge Management. Proceedings of the 5th International Conference of the Faculty of Management Koper, University of Primorska.
- Stewart, T. A. (1997). Intellectual Capital: The new Wealth of Organization. Doubleday/Currency, New York, NY.
- Subramanian, A. M., & van de Vrande, V. (2019). The role of intellectual capital in new product development: can it become a liability?. Journal of Operations Management, 65, 6, 517-535.
- Susanti, N., Widajatun, V. W., Aji, M. B., & Nugraha, N. M. (2020). Implications of intellectual capital financial performance and corporate values. International Journal of Psychosocial Rehabilitation, 24(07).
- Sveiby, K. E. (1997). The New Organizational Wealth: Managing and Measuring Knowledge-Based Assets. New York: Berrett-Koeh.
- Tayib, M., & Salman, R.T. (2011). IC reporting in Nigeria: A way forward.
- Uadiale, O. M., & Uwalomwa, U. (2011). Intellectual capital and business performance: Evidence from Nigeria. Interdisciplinary Journal of Research in Business, 10(1), 49-56.
- Xu, J., Liu, F., & Xie, J. (2022). Is Too Much a Good Thing? The Non-Linear Relationship between Intellectual Capital and Financial Competitiveness in the Chinese Automotive Industry. Journal of Business Economics and Management, 23, 773-796.
Nonlinear Impact of Intellectual Capital on the Financial Performance of Non-Financial Enterprises: Evidence from Vietnam
Abstract:
Purpose: This study aims to examine the non-linear impact of intellectual capital (IC) and corporate financial performance (FP). IC is measured by the Value Added Capital (VAIC) and Market Value Rate (MBR); corporate FP is measured by the Return on Assets (ROA).
Design/methodology/approach: This study employs a quantitative approach and uses panel data regression analysis in Stata 17. Data was collected from the annual reports of 143 non-financial companies listed on the Ho Chi Minh City Stock Exchange (HOSE) during the period 2018–2022.
Findings: The results show that the relationship between IC and FP is non-linear, inverted-U shaped. An increase in IC will certainly increase FP up to a certain threshold. However, excessive investment in IC will decrease FP. Therefore, Vietnamese businesses need to be cautious in investing in and managing IC.
Originality/value: This research adds the MBR variable to the model to examine the relationship between IC and FP, rather than relying solely on VAIC. This implies that VAIC should not be used solely to measure IC; other measures should also be considered