SỐ 243 | Tháng 6/2026
Tác động của mật độ Logistics và công nghệ AI-Blockchain đến phát triển thương mại điện tử: Bằng chứng từ Việt Nam
Nguyễn Tiến Minh, Đỗ Hữu Hải
Tóm tắt:
Mục tiêu nghiên cứu: Nghiên cứu nhằm lấp đầy khoảng trống trong tài liệu học thuật về mối quan hệ giữa logistics và thương mại điện tử (TMĐT) tại Việt Nam bằng cách xây dựng và kiểm định tác động điều tiết của chỉ số công nghệ trí tuệ nhân tạo và blockchain (AI-Blockchain – AIB) đối với mối quan hệ giữa mật độ logistics (LOG) và chất lượng phát triển TMĐT (EC).
Thiết kế nghiên cứu/phương pháp/tiếp cận: Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng cân bằng từ 63 tỉnh, thành phố Việt Nam giai đoạn 2016–2023 (504 quan sát). Mô hình hiệu ứng cố định hai chiều (Two-way FE) được ước lượng cùng số hạng tương tác LOG×AIB, kết hợp phân tích trung gian Bootstrap (n = 5.000) và kiểm định ngưỡng Hansen (1999).
Kết quả nghiên cứu chính: LOG có tác động dương đáng kể đến TMĐT (β = 0,196; p < 0,01); chỉ số AIB điều tiết dương mối quan hệ này (β = 0,287; p < 0,01); cơ sở hạ tầng số trung gian 22,4% tổng tác động; và tồn tại ngưỡng AIB* = 0,382 - dưới ngưỡng này hiệu ứng khuếch đại không có ý nghĩa thống kê.
Giá trị đóng góp mới: Đây là nghiên cứu định lượng đầu tiên tại Việt Nam xây dựng chỉ số AIB cấp tỉnh và xác lập cơ chế "khuếch đại" (amplification) của công nghệ số lên chuỗi logistics–TMĐT. Kết quả cung cấp bằng chứng thực nghiệm hỗ trợ hoạch định chính sách cho Chiến lược Blockchain Quốc gia 2024–2030 và chương trình chuyển đổi số ngành logistics Việt Nam.
Tài liệu tham khảo:
- Akbari, M., Kok, S. K., Hopkins, J., Frederico, G. F., Nguyen, H., & Alonso, A. D. (2024). The changing landscape of digital transformation in supply chains: Impacts of Industry 4.0 in Vietnam. The International Journal of Logistics Management, 35(4), 1040-1072. https://doi.org/10.1108/IJLM-11-2022-0442.
- Ayob, A. H. (2021). E-commerce adoption in ASEAN: Who and where? Future Business Journal, 7(1), 4. https://doi.org/10.1186/s43093-020-00051-8.
- Bộ Công Thương Việt Nam. (2024). Báo cáo thương mại điện tử Việt Nam 2024. Cục Thương mại Điện tử và Kinh tế Số (IDEA).
- Bộ Thông tin & Truyền thông. (2024). Báo cáo chuyển đổi số quốc gia 2024. Hà Nội: Bộ TT&TT.
- Chen, X., Wang, L., & Liu, H. (2024). Analysis of logistics capacity, influencing factors and spatial spillover effect in Yangtze River Economic Belt. PLOS ONE, 19(5), e0303200. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0303200.
- Chính phủ Việt Nam. (2020). Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 phê duyệt Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Văn phòng Chính phủ.
- Chính phủ Việt Nam. (2024). Quyết định số 1236/QĐ-TTg ngày 22/10/2024 phê duyệt Chiến lược quốc gia về ứng dụng và phát triển blockchain đến năm 2025, tầm nhìn đến 2030. Văn phòng Chính phủ.
- Gad, A. G., Mosa, D. T., Abualigah, L., & Abohany, A. A. (2022). Emerging trends in blockchain technology and applications: A review and outlook. Journal of King Saud University–Computer and Information Sciences, 34(9), 6719-6742. https://doi.org/10.1016/j.jksuci.2022.03.007.
- Hansen, B. E. (1999). Threshold effects in non-dynamic panels: Estimation, testing, and inference. Journal of Econometrics, 93(2), 345-368. https://doi.org/10.1016/S0304-4076(99)00025-1.
- Hayes, A. F. (2013). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis. New York: Guilford Press.
- Indiani, N., Keshminder, J., & Wiratama, N. (2025). Unlocking e-commerce potential in SMEs: An integrative framework for adoption in emerging markets. Humanities and Social Sciences Communications, 12(1), 715. https://doi.org/10.1057/s41599-025-04952-3
- Khan, S., Dong, Q., Wei, S., Zaman, K., & Zhang, Y. (2017). Environmental logistics performance indicators affecting per capita income and sectoral growth: Evidence from a panel of selected global ranked logistics countries. Environmental Science and Pollution Research, 24(2), 1518-1531. https://doi.org/10.1007/s11356-016-7916-2.
- Le, V. H., & Dang, Q. H. (2023). The factors affecting digital transformation in Vietnam logistics enterprises. Electronics, 12(8), 1825. https://doi.org/10.3390/electronics12081825.
- Li, P., Chen, Y., & Guo, X. (2025). Digital transformation and supply chain resilience. International Review of Economics & Finance, 99, 104033. https://doi.org/10.1016/j.iref.2025.104033.
- Liu, S., & Sun, J. (2025). Artificial intelligence in supply chain management: A systematic review and bibliometric analysis (2014-2024). Journal of Business Logistics, 46(1), e12452. https://doi.org/10.1111/jbl.12452.
- Nguyen, T. H., Pham, M. T., & Le, V. H. (2024). Roles of logistics service quality in shaping generation Z customers' repurchase intention and electronic word of mouth in Vietnam's e-commerce industry. PLOS ONE, 19(4), e0301284. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0301284.
- Park, J., & Kim, S. (2024). Smart logistics adoption and e-commerce performance: The moderating role of digital infrastructure. Technological Forecasting and Social Change, 203, 123397. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2024.123397.
- Ramanathan, R., George, J., & Ramanathan, U. (2014). The role of logistics in e-commerce transactions: An exploratory study of customer feedback and risk. In Supply chain strategies, issues and models (pp. 221-233). Springer.
- Pei, Y., Zhu, J., & Cao, J. (2025). Intergenerational differences in impulse purchasing in live e-commerce: A multi-dimensional mechanism of the ASEAN cross-border market. Journal of Theoretical and Applied Electronic Commerce Research, 20(4), 268. https://doi.org/10.3390/jtaer20040268
- Rogers, E. M. (2003). Diffusion of innovations (5th ed.). New York: Free Press.
- Romer, P. M. (1990). Endogenous technological change. Journal of Political Economy, 98(5), S71–S102. https://doi.org/10.1086/261725.
- Sardana, S., & Singh, P. (2025). Digital transformation in supply chains: Improving resilience and sustainability through AI, Blockchain, and IoT. Frontiers in Sustainability, 6, 1584580. https://doi.org/10.3389/frsus.2025.1584580.
- Solow, R. M. (1956). A contribution to the theory of economic growth. Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65-94. https://doi.org/10.2307/1884513.
- Teng, Z., He, Y., & Wu, R. (2023). E-commerce: Does sustainable logistics development matter? Sustainability, 15(1), 579. https://doi.org/10.3390/su15010579.
- Tổng cục Thống kê. (2024). Niên giám thống kê Việt Nam 2023. Hà Nội: Nhà xuất bản Thống kê.
- VECOM. (2024). Báo cáo chỉ số thương mại điện tử Việt Nam 2024 (EBI 2024). Hà Nội: Hiệp hội Thương mại Điện tử Việt Nam.
- VLA. (2024). Báo cáo logistics Việt Nam 2024: Chuyển đổi số ngành logistics. Hà Nội: Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam.
- Wang, Y., Chen, Q., & Liu, R. (2025). Platform economy, logistics infrastructure, and e-commerce development: Evidence from Chinese provinces. Electronic Commerce Research, 25(2), 441-470. https://doi.org/10.1007/s10660-025-09852-7.
- Williamson, O. E. (1985). The economic institutions of capitalism. New York: Free Press.
- World Bank. (2023). Logistics performance index 2023. Washington, DC: The World Bank Group. https://lpi.worldbank.org.
- Zeng, S., Fu, Q., Haleem, F., Han, Y., & Zhou, L. (2023). Logistics density, E-commerce and high-quality economic development: An empirical analysis based on provincial panel data in China. Journal of Cleaner Production, 426, 138871. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2023.138871.
- Zhang, M., & Liu, X. (2024). Digital transformation of logistics enterprises and firm performance: Empirical evidence from China. Research in Transportation Business & Management, 52, 101058. https://doi.org/10.1016/j.rtbm.2024.101058.
- Zhu, X., Wang, X., & Dong, J. (2026). Can the digital economy power high-quality development in the logistics industry? Sustainability, 18(1), 8. https://doi.org/10.3390/su18010008.
Impact of Logistics Density and AI-Blockchain Technology on E-Commerce Development: Evidence from Vietnam
Abstract:
Purpose: This study aims to address a gap in the academic literature on the relationship between logistics and e-commerce (EC) in Vietnam by developing and empirically testing the moderating effect of the Artificial Intelligence and Blockchain Index (AIB) on the relationship between logistics density (LOG) and the development quality of e-commerce (EC).
Design/methodology/approach: The study employs a balanced panel dataset covering 63 provinces and cities in Vietnam over the period 2016–2023 (504 observations). A two-way fixed effects (Two-way FE) model is estimated, incorporating an interaction term (LOG×AIB), together with a bootstrap mediation analysis (n = 5.000) and Hansen’s (1999) threshold regression test.
Findings: Logistics density has a statistically significant positive effect on e-commerce development (β = 0,196; p < 0,01). The AIB index positively moderates this relationship (β = 0,287; p < 0,01). Digital infrastructure mediates 22,4% of the total effect. Moreover, a threshold effect of AIB is identified (AIB* = 0,382), below which the amplifying effect is not statistically significant.
Originality/value: This is the first quantitative study in Vietnam to construct a provincial-level AIB index and to establish the “amplification” mechanism of digital technologies on the logistics–e-commerce nexus. The findings provide empirical evidence to inform policy formulation under Vietnam’s National Blockchain Strategy 2024–2030 and the digital transformation program for the logistics sector.