Số 238 | Tháng 01/2026
Hiệu ứng lan tỏa của thị trường các-bon đến thị trường tài chính: Bài học cho Việt Nam
Phạm Tiến Đạt
Tóm tắt:
Mục tiêu nghiên cứu: Bài viết này tập trung xem xét mức độ lan tỏa từ thị trường các-bon (TTCB) đến thị trường tài chính (TTTC) trong giai đoạn 2021–2025 tại EU, Trung Quốc và Mỹ. Kết quả nhằm rút ra hàm ý chính sách cho quá trình vận hành TTCB ở Việt Nam.
Thiết kế nghiên cứu/phương pháp/tiếp cận: Nghiên cứu áp dụng mô hình Vector tự hồi quy (VAR), sau đó tiến hành phân tích hàm phản ứng xung (IRF) và phân rã phương sai dự báo sai số (FEVD).
Kết quả nghiên cứu chính: TTCB EU hầu như không lan tỏa đáng kể sang TTTC. Ngược lại, TTCB toàn cầu, Trung Quốc và Mỹ tạo ra tác động lan tỏa ngắn hạn rõ rệt, đặc biệt lên thị trường cổ phiếu Trung Quốc. Trong khi đó, cổ phiếu Mỹ và châu Âu phản ứng ngược chiều, thị trường trái phiếu dù phản ứng yếu, nhưng vẫn ghi nhận hành vi trú ẩn an toàn trước các cú sốc giá các-bon.
Giá trị đóng góp mới: Bài viết này đóng góp vào kho tàng nghiên cứu về TTCB và phát triển bền vững. Sự đóng góp được thể hiện bằng cách làm rõ vai trò của ETS như một cấu phần trung tâm trong một hệ thống chính sách đa tầng, kết nối giữa TTCB và TTTC, giám sát tài chính, chuyển đổi công nghệ và phát triển thị trường vốn. Cách tiếp cận này mở rộng khung phân tích truyền thống, vốn xem ETS chủ yếu như công cụ môi trường. Đồng thời, nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho việc thiết kế các chính sách chuyển đổi phù hợp với bối cảnh Việt Nam và những nền kinh tế đang phát triển.
Tài liệu tham khảo:
- Acharya, V. V., & Pedersen, L. H. (2005). Asset pricing with liquidity risk. Journal of financial Economics, 77(2), 375-410.
- Arvaniti, M., & Habla, W. (2021). The political economy of negotiating international carbon markets. Journal of Environmental Economics and Management, 110, 102521. https://doi.org/10.1016/j.jeem.2021.102521
- Aslan, A., & Posch, P. N. (2022). Does carbon price volatility affect European stock market sectors? A connectedness network analysis. Finance Research Letters, 50, 103318. https://doi.org/10.1016/j.frl.2022.103318
- Azizi, M. I., Xu, X., Duan, X., Qin, H., & Xu, B. (2025). Carbon pricing strategies and policies for a unified global carbon market. Atmosphere, 16(7), 836. https://doi.org/10.3390/atmos16070836
- Ban Chấp hành Trung ương. (2013). Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 03 tháng 6 năm 2013 về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.
- Balcılar, M., Demirer, R., Hammoudeh, S., & Nguyen, D. K. (2016). Risk spillovers across the energy and carbon markets and hedging strategies for carbon risk. Energy Economics, 54, 159-172.
- Bernanke, B. S. (1983). Non-monetary effects of the financial crisis in the propagation of the Great Depression. National Bureau of Economic Research. https://www.nber.org/papers/w1054
- Berta, N., Gautherat, E., & Gun, O. (2016). Transactions in the European carbon market: A bubble of compliance in a whirlpool of speculation. Cambridge Journal of Economics, bew041. https://doi.org/10.1093/cje/bew041
- Cavanagh, A. J., & Lockwood, T. (2025). Carbon capture & storage 2030: As the market takes shape, can Europe’s CO2 storage projects meet growing demand?. International Journal of Greenhouse Gas Control, 148, 104505. https://doi.org/10.1016/j.ijggc.2025.104505
- Chính phủ. (2022). Quyết định số 1775/QĐ-TTg ngày 21/11/2022 Phê duyệt Đề án quản lý phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính; quản lý các hoạt động kinh doanh tín chỉ các-bon ra thị trường thế giới.
- Chính phủ. (2022). Nghị định số 06/2022/NĐ-CP ngày 07 tháng 01 năm 2022 quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn.
- Chính phủ. (2021). Nghị quyết số 50/NQ-CP ngày 20 tháng 5 năm 2021 về chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng.
- Christiansen, K. L. (2025). Relegitimising the voluntary carbon market: Visions of digital monitoring, reporting and verification. Environment and Planning A: Economy and Space, 57(8), 1190-1205. https://doi.org/10.1177/0308518X241278937
- Diebold, F. X., & Yilmaz, K. (2009). Measuring financial asset return and volatility spillovers, with application to global equity markets. The Economic Journal, 119(534), 158-171.
- Dong, Q., Zhao, Y., Ma, X., & Zhou, Y. (2024). Risk spillover between carbon markets and stock markets from a progressive perspective: Measurements, spillover networks, and driving factors. Energy Economics, 129, 107228.
- Emissions Trading Worldwide. (2022). 2022 ICAP Status Report | International Carbon Action Partnership. Retrieved from https://icapcarbonaction.com/en/publications/emissions-trading-worldwide-2022-icap-status-report
- Engle III, R. F., Ito, T., & Lin, W.-L. (1988). Meteor showers or heat waves? Heteroskedastic intra-daily volatility in the foreign exchange market. National Bureau of Economic Research Cambridge, Mass., USA. https://www.nber.org/papers/w2609
- Fan, J. H., & Todorova, N. (2017). Dynamics of China’s carbon prices in the pilot trading phase. Applied Energy, 208, 1452-1467. https://doi.org/10.1016/j.apenergy.2017.09.007
- Gong, X., Shi, R., Xu, J., & Lin, B. (2021). Analyzing spillover effects between carbon and fossil energy markets from a time-varying perspective. Applied Energy, 285, 116384.
- Graham, M., Hasselgren, A., & Peltomäki. (2016). Using CO2 Emission Allowances in Equity Portfolios. In Handbook of Environmental and Sustainable Finance (pp. 359-370). Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-803615-0.00017-0
- Hintermann, B., Peterson, S., & Rickels, W. (2016). Price and Market Behavior in Phase II of the EU ETS: A Review of the Literature. Review of Environmental Economics and Policy, 10(1), 108-128. https://doi.org/10.1093/reep/rev015
- ICAP. (2022). ICAP Status Report. International Carbon Action Partnership.
- Johansson, E., Andersson, E., & Fischer, K. (2025). The race for carbon in farmland: global mapping of the emerging voluntary market for soil carbon credits. International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 32(7), 810-826.
- Johnstone, I., Fuss, S., Walsh, N., & Höglund, R. (2025). Carbon markets for carbon dioxide removal. Climate Policy, 1-8. https://doi.org/10.1080/14693062.2025.2478288
- Khanal, G., & Zhang, D. (2025). Forest carbon markets: a review. International Forestry Review, 27(3), 375-401. https://doi.org/10.1505/146554825840319618
- Koch, N. (2014). Dynamic linkages among carbon, energy and financial markets: A smooth transition approach. Applied Economics, 46(7), 715-729. https://doi.org/10.1080/00036846.2013.854301
- Kodres, L. E., & Pritsker, M. (2002). A Rational Expectations Model of Financial Contagion. The Journal of Finance, 57(2), 769-799. https://doi.org/10.1111/1540-6261.00441
- Li, Y., Nie, D., Li, B., & Li, X. (2020). The Spillover Effect between Carbon Emission Trading (CET) Price and Power Company Stock Price in China. Sustainability, 12(16), 6573. https://doi.org/10.3390/su12166573
- Liu, Z., Ding, Z., Zhai, P., Lv, T., Wu, J. S., & Zhang, K. (2019). Revisiting the Integration of China Into the World Crude Oil Market: The Role of Structural Breaks. Frontiers in Energy Research, 7. https://doi.org/10.3389/fenrg.2019.00146
- Mai Kim Liên, Lương Quang Huy, Nguyễn Thành Công & Đỗ Tiến Anh. (2020). Thị trường trao đổi TCCB: Kinh nghiệm quốc tế và chính sách cho Việt Nam, Tạp chí Khí tượng Thủy văn, 719, 76-86.
- Markowitz, H. (1952). Modern portfolio theory. Journal of Finance, 7(11), 77-91.
- Nie, D., Li, Y., & Li, X. (2021). Dynamic Spillovers and Asymmetric Spillover Effect between the Carbon Emission Trading Market, Fossil Energy Market, and New Energy Stock Market in China. Energies, 14(19), 6438. https://doi.org/10.3390/en14196438
- Nie, D., Li, Y., Li, X., Zhou, X., & Zhang, F. (2022). The Dynamic Spillover between Renewable Energy, Crude Oil and Carbon Market: New Evidence from Time and Frequency Domains. Energies, 15(11), 3927. https://doi.org/10.3390/en15113927
- Niu, Z., Xiong, J., Ding, X., & Wu, Y. (2022). Analysis of China’s carbon peak achievement in 2025. Energies, 15(14), 5041. https://doi.org/10.3390/en15145041
- Nguyễn Thành Công, Nguyễn Văn Minh, Lê Minh Quân & Lê Thanh Tùng. (2022). Tiềm năng áp dụng công nghệ chuỗi khối trong quản lý và vận hành thị trường các-bon tại Việt Nam, Tạp chí Khí tượng Thủy văn, 742, 19-27.
- Quốc Hội. (2020). Luật Bảo vệ môi trường.
- Sims, C. A. (1986). Are forecasting models usable for policy analysis? Quarterly Review, 10(Win), 2-16.
- Subramaniam, N., Wahyuni, D., Cooper, B. J., Leung, P., & Wines, G. (2015). Integration of carbon risks and opportunities in enterprise risk management systems: Evidence from Australian firms. Journal of Cleaner Production, 96, 407-417. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2014.02.013
- Tan, X., Sirichand, K., Vivian, A., & Wang, X. (2020). How connected is the carbon market to energy and financial markets? A systematic analysis of spillovers and dynamics. Energy Economics, 90, 104870. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2020.104870
- Tang, C., Liu, X., & Chen, G. (2023). The spillover effects in the “Energy – Carbon – Stock” system – Evidence from China. Energy, 278, 127887. https://doi.org/10.1016/j.energy.2023.127887
- Trần Thị Thu Trang (2022), Phát triển thị trường các bon tại Việt Nam-Tiềm năng và lộ trình chuẩn bị sẵn sàng đến năm 2028, Tạp chí Môi trường, 6.
- Uddin, G. S., Hernandez, J. A., Shahzad, S. J. H., & Hedström, A. (2018). Multivariate dependence and spillover effects across energy commodities and diversification potentials of carbon assets. Energy Economics, 71, 35-46. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2018.01.035
- Wen, X., Bouri, E., & Roubaud, D. (2017). Can energy commodity futures add to the value of carbon assets? Economic Modelling, 62, 194-206. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2016.12.022
- World Bank Group. (2022). Báo cáo Quốc gia về Khí hậu và Phát triển cho Việt Nam.
- Xu, L., Wu, C., Qin, Q., & Lin, X. (2022). Spillover effects and nonlinear correlations between carbon emissions and stock markets: An empirical analysis of China’s carbon-intensive industries. Energy Economics, 111, 106071. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2022.106071
- Yan, J., & Işık, C. (2025). Assessing the risk spillover effects between the Chinese carbon market and the US-China energy market. Heliyon, 11(1). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e41186
- Yao, Y., Tian, L., & Cao, G. (2022). The Information Spillover among the Carbon Market, Energy Market, and Stock Market: A Case Study of China’s Pilot Carbon Markets. Sustainability, 14(8), 4479. https://doi.org/10.3390/su14084479
- Zhang, Y.-J., & Sun, Y.-F. (2016). The dynamic volatility spillover between European carbon trading market and fossil energy market. Journal of Cleaner Production, 112, 2654-2663. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2015.09.118
Spillover Effects of the Carbon Market on Financial Markets: Lessons for Vietnam
Abstract:
Purpose: This study investigates the extent of spillovers from carbon markets to financial markets over the period 2021–2025 in the EU, China and the United States with a view to deriving policy implications for the operation of Vietnam’s carbon market.
Design/methodology/approach: The study applies the Vector Autoregres-sive (VAR) model and then conducts impulse response function (IRF) analysis and forecast error variance decomposition (FEVD).
Findings: The EU market has almost no significant spillover to the financial market, on the contrary, the global, Chinese and US equity markets have created a clear short-term spillover effect, especially on the Chinese stock market. Meanwhile, US and European stocks reacted negatively, the bond market, although reacting weakly, still recorded safe haven behavior against carbon price shocks.
Originality/value: This study contributes to empirical research on capital market development and sustainable development by identifying the role of ETS as a central component in a multi-tiered policy system, connecting capital markets and financial markets, financial supervision, technological transformation, and capital market development. This approach broadens the analytical framework of capital market communication, viewing ETS primarily as an environmental tool, while providing concrete evidence for designing transformational policies appropriate to the context of Viet Nam and other developing economies.