SỐ 242 | Tháng 5/2026
Tác động của chuyển đổi số tới khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại tại Việt Nam
Phùng Thị Thu Hương, Đào Thị Huyền Diệu, Nguyễn Thanh Thùy, Nguyễn Thị Hương Giang, Lưu Thị Minh Anh, Trương Hồng Ngọc
Tóm tắt:
Mục tiêu nghiên cứu: Nghiên cứu đánh giá tác động của chuyển đổi số (CĐS) đến khả năng sinh lời (KNSL) của các ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam, đồng thời xem xét vai trò của những yếu tố nội tại ngân hàng và bối cảnh vĩ mô trong mối quan hệ này. Bên cạnh đó, nghiên cứu kiểm định sự khác biệt tác động trong giai đoạn đại dịch Covid-19 cũng như so sánh giữa các nhóm ngân hàng.
Thiết kế nghiên cứu/phương pháp/tiếp cận: Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng của 23 NHTM Việt Nam giai đoạn 2015–2024, kết hợp cùng mô hình hồi quy, cùng các kiểm định độ bền.
Kết quả nghiên cứu chính: CĐS có tác động dương và đạt ý nghĩa thống kê đến KNSL, quy mô ngân hàng có tác động thuận chiều, trong khi tỷ lệ nợ xấu gây ra tác động nghịch chiều đến KNSL. Kiểm định bổ sung cũng cho thấy tác động của CĐS đến ROA không bị triệt tiêu trong giai đoạn Covid-19 và tiếp tục có ý nghĩa khi phân tách mẫu theo nhóm Big4 và các ngân hàng còn lại.
Giá trị đóng góp mới: Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho Việt Nam về tác động của CĐS đến KNSL trong khung phân tích kết hợp cả đặc điểm nội tại, điều kiện vĩ mô và tính không đồng nhất theo cú sốc đại dịch giữa các nhóm ngân hàng, từ đó đưa ra hàm ý chính sách cho các NHTM.
Tài liệu tham khảo:
- Akbas, H. E. (2012). Determinants of bank profitability: An investigation on Turkish banking sector. Öneri Dergisi, 10(37), 103-110. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/165700.
- Akerlof, G. A. (1970). The market for "lemons": Quality uncertainty and the market mechanism. The Quarterly Journal of Economics, 84(3), 488-500. https://doi.org/10.2307/1879431.
- Alam, Y., Azizah, S. N., & Caroline. (2025). Digital transformation in banking management: Optimizing operational efficiency and enhancing customer experience. International Journal of Management Science and Information Technology, 5(1), 46-55. https://journal.lembagakita.org/index.php/IJMSIT/article/view/3646.
- Barney, J. B. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99-120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108.
- Berger, A. N., & Humphrey, D. B. (1997). Efficiency of financial institutions: International survey and directions for future research. European Journal of Operational Research, 98(2), 175-212. https://doi.org/10.1016/S0377-2217(96)00342-6.
- Chao, N., Zhou, Y., & Yang, H. (2024). How does digital transformation affect the profitability of rural commercial banks? Heliyon, 10(8), e29412. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e29412.
- Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319-340. https://doi.org/10.2307/249008.
- Dietrich, A., & Wanzenried, G. (2011). Determinants of bank profitability before and during the crisis: Evidence from Switzerland. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 21(3), 307-327. https://doi.org/10.1016/j.intfin.2010.11.002.
- Đỗ Thị Kim Hảo & ctg. (2025). Giáo trình Quản trị Ngân hàng Thương mại. NXB Công an nhân dân.
- Feyen, E., Frost, J., Gambacorta, L., Natarajan, H., & Saal, M. (2021). Fintech and the digital transformation of financial services: Implications for market structure and public policy (BIS Papers No. 117). Bank for International Settlements. https://www.bis.org/publ/bppdf/bispap117.pdf.
- Feyen, E., Frost, J., Gambacorta, L., Natarajan, H., & Saal, M. (2022). Fintech and the digital transformation of financial services (Flagship Technical Note). The World Bank. https://documents1.worldbank.org/curated/en/099735304212236910/pdf/P17300608cded602c0a6190f4b8caaa97a1.pdf.
- FiinPro-X. (2025). Cơ sở dữ liệu FiinPro-X. https://fiinx.vn/.
- Hà Thị Tuyết Minh, & Hoàng Xuân Lâm. (2022). Ngân hàng số Việt Nam năm 2030 – Giải pháp từ nội tại ngân hàng thương mại. Tạp chí Ngân hàng. https://tapchinganhang.gov.vn/ngan-hang-so-viet-nam-nam-2030-giai-phap-tu-noi-tai-ngan-hang-thuong-mai-10949.html.
- Hidayat, T., & Anabel, S. (2025). The effect of digital transformation on bank financial performance with fee based income as an intervening variable in commercial banks listed on the IDX in the 2020-2023 period. Jurnal Ekonomi, Manajemen dan Perbankan, 11(1), 1-22. https://journal.ibs.ac.id/index.php/JEMP/article/view/726.
- Hồ Thị Lam, & Nguyễn Ngọc Hoàng Anh. (2022). Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Tạp chí Nghiên cứu Tài chính – Marketing, (71), 42-56. https://jfm.edu.vn/index.php/jfm/article/view/252/194.
- Kraus, S., Jones, P., Kailer, N., Weinmann, A., Chaparro-Banegas, N., & Roig-Tierno, N. (2021). Digital transformation: An overview of the current state of the art of research. SAGE Open, 11(3), 1-15. https://doi.org/10.1177/21582440211047576.
- Lê Đồng Duy Trung. (2020). Các nhân tố tác động tới khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại tại Việt Nam: Tiếp cận theo mô hình thực nghiệm động. Tạp chí Ngân hàng. https://tapchinganhang.gov.vn/cac-nhan-to-tac-dong-toi-kha-nang-sinh-loi-cua-ngan-hang-thuong-mai-tai-viet-nam-tiep-can-theo-mo-hinh-thuc-nghiem-dong-11215.html.
- Mai Tuấn Anh. (2025). Tác động của chuyển đổi số đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại ở Việt Nam. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Mở Hà Nội. https://jshou.edu.vn/houjs/article/view/692/570.
- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. (2021). Quyết định số 810/QĐ-NHNN về phê duyệt "Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030". https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Tien-te-Ngan-hang/Quyet-dinh-810-QD-NHNN-2021-phe-duyet-Ke-hoach-Chuyen-doi-so-nganh-Ngan-hang-den-2025-474917.aspx.
- Nguyen, H. M., Pham, H. T. N., Tran, K. M., Nguyen, M. T. T., & Nguyen, Y. T. H. (2025). Digitalization and its impact on commercial banks' profitability in Vietnam. HCMCOUJS-Economics and Business Administration, 15(1), 152-164. https://doi.org/10.46223/HCMCOUJS.econ.en.15.1.3281.2025.
- Nguyen, L. T. H., Nguyen, H. V., Nguyen, A. P., & Nguyen, D. V. (2023). How does digital transformation impact bank performance? Cogent Economics & Finance, 11(1), Article 2217582. https://doi.org/10.1080/23322039.2023.2217582.
- Nguyen, T. H. (2020). Impact of bank capital adequacy on bank profitability under Basel II accord: Evidence from Vietnam. Journal of Economic Development, 45(1), 31-46. https://jed.cau.ac.kr/archives/45-1/45-1-2.pdf.
- Nguyễn Bích Ngân. (2024). Tác động của chuyển đổi số tới hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại. Tạp chí Ngân hàng. https://tapchinganhang.gov.vn/tac-dong-cua-chuyen-doi-so-toi-hoat-dong-kinh-doanh-cua-ngan-hang-thuong-mai-337.html.
- Nguyễn Thanh Phương, & Đặng Thị Lan Phương. (2022). Các yếu tố ảnh hưởng tỷ suất sinh lời trên tài sản của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Tạp chí Khoa học Thương mại, (162), 56-69. https://sti.vista.gov.vn/publication/download/337837-64c8c7791861ecbff95c0af9570347fe.html.
- Nguyễn Thu Hiền. (2017). Các yếu tố đặc trưng xác định khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Tạp chí Công thương. https://tapchicongthuong.vn/cac-yeu-to-dac-trung-xac-dinh-kha-nang-sinh-loi-cua-cac-ngan-hang-thuong-mai-viet-nam-48451.htm.
- Ren, X. Z., Song, K., Zhu, K., & Yang, X. (2024). Does digital transformation increase bank profit efficiency? Evidence from China. Pacific-Basin Finance Journal, 86, Article 102388. https://doi.org/10.1016/j.pacfin.2024.102388.
- Schumpeter, J. A. (1934). The theory of economic development: An inquiry into profits, capital, credit, interest, and the business cycle. Harvard University Press.
- Shen, C., Wu, J., Li, Y., & Chen, Q. (2025). Does digital transformation improve the cost efficiency of commercial banks? Evidence from China. Finance Research Letters, 73, 106619. https://doi.org/10.1016/j.frl.2024.106619.
- Siebel, T. M. (2019). Digital transformation: Survive and thrive in an era of mass extinction. Rodin Books. https://books.google.com.vn/books/about/Digital_Transformation.html?id=ac2qEAAAQBAJ&redir_esc=y.
- Stiglitz, J. E., & Weiss, A. (1981). Credit rationing in markets with imperfect information. The American Economic Review, 71(3), 393-410. https://www.jstor.org/stable/1802787.
- Thủ tướng Chính phủ. (2020). Quyết định số 749/QĐ-TTg về phê duyệt "Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030". https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2020/06/749.signed.pdf.
- Trịnh Đoàn Tuấn Linh. (2024). Tác động của chuyển đổi số đến hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Phát triển, (326), 53-62. https://doi.org/10.33301/JED.VI.1284.
- Wade, M., & Hulland, J. (2004). Review: The resource-based view and information systems research. MIS Quarterly, 28(1), 107-142. https://doi.org/10.2307/25148626.
- Zhang, S. (2026). The influence of digital transformation on Chinese bank profitability performance. PloS ONE, 21(1), e0340249. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0340249.
The Impact of Digital Transformation on the Profitability of Commercial Banks in Vietnam
Abstract:
Purpose: This study examines the impact of digital transformation on the profitability of Vietnamese commercial banks, while also considering the role of bank-specific factors and the macroeconomic context in this relationship. In addition, the study tests whether the impact differs during the Covid-19 pandemic and across different bank groups.
Design/methodology/approach: The study employs panel data from 23 Vietnamese commercial banks over the period 2015–2024, combined with regression models and robustness checks.
Findings: Digital transformation has a positive and statistically significant effect on profitability. Bank size is positively associated with profitability, whereas the non-performing loan ratio has a negative effect. Additional tests also show that the effect of digital transformation on ROA is not weakened during the Covid-19 period and remains significant when the sample is divided into Big4 banks and other commercial banks.
Originality/value: This study provides empirical evidence from Vietnam on the impact of digital transformation on bank profitability within an analytical framework that simultaneously accounts for bank-specific characteristics, macroeconomic conditions, and heterogeneity arising from the pandemic shock and bank-group differences. The study also offers policy implications for Vietnamese commercial banks.