Vượt rào tích cực và nhận thức triệt để của nhân viên: Vai trò điều tiết của đổi mới trong công việc

Lê Thị Thanh Kiều, Cảnh Chí Hoàng, Cao Minh Trí

DOI: https://doi.org/10.63065/ajeb.vn.2026.246.010

Ngày nhận bài: 30/06/2026

Ngày nhận bài sửa: 01/09/2026

Ngày duyệt đăng: 12/09/2026

Email: kieultt@hub.edu.vn

Đơn vị công tác:

Lượt xem: 11

Downloads: 0

Các định dạng trích dẫn

Tóm tắt

Mục tiêu nghiên cứu: Nghiên cứu vận dụng khung lý thuyết Yêu cầu và nguồn lực công việc cùng lý thuyết Tạo dựng công việc để kiểm định tác động của hành vi vượt rào tích cực (VRTC) đến nhận thức triệt để (NTTĐ) của nhân viên, đồng thời làm rõ vai trò điều tiết của đổi mới trong công việc (ĐMTC).

Thiết kế nghiên cứu/phương pháp/tiếp cận: Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp định tính để hiệu chỉnh thang đo và định lượng qua khảo sát 547 nhân viên doanh nghiệp công nghệ thông tin tại Việt Nam, trong đó 477 phiếu hợp lệ được đưa vào phân tích chính thức bằng PLS-SEM trên phần mềm SmartPLS 4.1 với 5.000 mẫu lặp bootstrap.

Kết quả nghiên cứu chính: Hành vi VRTC có tác động cùng chiều và là yếu tố dự báo mạnh nhất đến NTTĐ. ĐMTC vừa có tác động trực tiếp, vừa điều tiết làm khuếch đại quan hệ này, xác nhận sự tồn tại của một điều kiện biên trong quá trình chuyển hóa từ hành vi sang nhận thức, dù cả hai hệ số đều ở mức khiêm tốn theo ngưỡng Cohen (1988) và mô hình chỉ giải thích 15,9% phương sai của NTTĐ.

Giá trị đóng góp mới: Đây là một trong số ít nghiên cứu đặt ĐMTC ở vai trò điều kiện biên của quá trình chuyển hóa từ khía cạnh hành vi sang khía cạnh nhận thức của tạo dựng công việc, gợi ý hàm ý cho doanh nghiệp công nghệ thông tin trong thiết kế môi trường thúc đẩy nhân viên chủ động và đổi mới.

Từ khóa

Vượt rào tích cực, nhận thức triệt để, đổi mới trong công việc, mô hình cấu trúc PLS-SEM.

Download Mua ngay Buy now

Tài liệu tham khảo

Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2007). The job demands-resources model: State of the art. Journal of Managerial Psychology, 22(3), 309-328.

Bakker, A. B., Demerouti, E., & Sanz-Vergel, A. (2023). Job demands–resources theory: Ten years later. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 10, 25-53.

Botha, L., & Steyn, R. (2022). Employee voice and innovative work behaviour: Empirical evidence from South Africa. Cogent Psychology, 9(1), 2080323.

Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.

Ebert, T., Bipp, T., & Debus, M. E. (2025). Stability, reciprocity, and antecedent-outcome relations of different job crafting forms. Occupational Health Science, 9(4), 961-990.

Fay, D. (2023). Creating meaning by taking initiative: Proactive work behavior fosters work meaningfulness. Applied Psychology, 72(2), 506-534.

Hair, J. F., Risher, J. J., Sarstedt, M., & Ringle, C. M. (2019). When to use and how to report the results of PLS-SEM. European Business Review, 31(1), 2-24.

Janssen, O. (2000). Job demands, perceptions of effort-reward fairness and innovative work behaviour. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 73(3), 287-302.

Kock, N. (2015). Common method bias in PLS-SEM: A full collinearity assessment approach. International Journal of e-Collaboration, 11(4), 1-10.

Lau, C. M., & Woodman, R. W. (1995). Understanding organizational change: A schematic perspective. Academy of Management Journal, 38(2), 537-554.

Liu, L., Su, Y., & Wang, Z. (2025). When threats become catalysts: Cognitive job crafting, work meaningfulness, and employee proactivity in high-insecurity contexts. Frontiers in Psychology, 16, 1513461.

Nam, N. K., & Nga, N. T. H. (2024). Influence of personality traits on creativity and innovative work behavior of employees. Problems and Perspectives in Management, 22(2), 389-398.

Nguyen, M. T., & Petchsawang, P. (2024). Encouraging employees' innovative behavior via the mediating effect of work engagement and the moderating effect of their proactive personality: The case of Generation Z in Vietnam. Cogent Business & Management, 11(1), 2301162.

Pham, T. P. T., Nguyen, T. V., Nguyen, P. V., & Ahmed, Z. U. (2024). The pathways to innovative work behavior and job performance: Exploring the role of public service motivation, transformational leadership, and person-organization fit in Vietnam's public sector. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 10(3), 100315.

Podsakoff, P.M, Mackenzie, Mackenzie, S.B., Lee, J.Y., & Podsokoff, N.P (2003). Common method biases in behavioral research: A critical review of the literature and recommended remedies. Joural of Applied psychology, 88 (5), 879 – 903. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.5.879.

Rudolph, C. W., Katz, I. M., Lavigne, K. N., & Zacher, H. (2017). Job crafting: A meta-analysis of relationships with individual differences, job characteristics, and work outcomes. Journal of Vocational Behavior, 102, 112-138.

Shmueli, G., Sarstedt, M., Hair, J. F., Cheah, J. H., Ting, H., Vaithilingam, S., & Ringle, C. M. (2019). Predictive model assessment in PLS-SEM: Guidelines for using PLSpredict. European Journal of Marketing, 53(11), 2322-2347.

Slemp, G. R., & Vella-Brodrick, D. A. (2013). The job crafting questionnaire: A new scale to measure the extent to which employees engage in job crafting. International Journal of Wellbeing, 3(2), 126-146.

Spreitzer, G. M. (1995). Psychological empowerment in the workplace: Dimensions, measurement, and validation. Academy of Management Journal, 38(5), 1442-1465.

Tims, M., & Bakker, A. B. (2010). Job crafting: Towards a new model of individual job redesign. SA Journal of Industrial Psychology, 36(2), 1-9.

Tims, M., Bakker, A. B., & Derks, D. (2012). Development and validation of the job crafting scale. Journal of Vocational Behavior, 80(1), 173-186.

Tran, H. Y., Chu, T. M., Nguyen, N. D., & Khuc, D. L. (2025). The impact of individual and organizational factors on employee innovative work behavior: Empirical evidence from private companies in Vietnam. Problems and Perspectives in Management, 23(1), 193-208.

Wang, Z., Wang, Y., Jex, S. M., Liu, L., & Cao, J. (2024). When does cognitive crafting matter more in enhancing employee thriving at work? The moderating role of skill variety and job autonomy. Stress and Health, 40(3), e3323.

Wrzesniewski, A., & Dutton, J. E. (2001). Crafting a job: Revisioning employees as active crafters of their work. Academy of Management Review, 26(2), 179-201.

Zhang, F., Tims, M., & Parker, S. K. (2025). Combinations of approach and avoidance crafting matter: Linking job crafting profiles with proactive personality, autonomy, work engagement, and performance. Journal of Organizational Behavior. 46(3), 385-400.