Tác động của phát triển tài chính đến chất lượng môi trường tại các quốc gia mới nổi: Vai trò điều tiết của phát triển con người

Nguyễn Anh Hiền - Võ Thị Thúy Kiều

DOI: https://doi.org/10.63065/ajeb.vn.2026.245.006

Email: kieuvtt@tdmu.edu.vn

Đơn vị công tác:

Ngày nhận bài: 11/09/2026

Ngày nhận bài sửa: 11/09/2026

Ngày duyệt đăng: 11/09/2026

Lượt xem: 12

Downloads: 0

Các định dạng trích dẫn

Tóm tắt

Mục tiêu nghiên cứu: Bài viết phân tích ảnh hưởng của phát triển tài chính (PTTC) đến chất lượng môi trường đo lường thông qua phát thải CO2; đồng thời xem xét cả tương tác của chỉ số phát triển con người (PTCN) và PTTC tại các quốc gia mới nổi trong giai đoạn 2007–2023.

Thiết kế nghiên cứu/phương pháp/tiếp cận: Bài viết áp dụng mô hình hồi quy phân vị theo phương pháp moment (MMQR) để phân tích ảnh hưởng của PTTC và PTCN đến phát thải CO2 tại các phân vị khác nhau trong giai đoạn 2007–2023.

Kết quả nghiên cứu chính: Bài viết cho thấy PTTC có xu hướng làm gia tăng phát thải CO2 tại các quốc gia mới nổi, đặc biệt ở nhóm có mức phát thải thấp và trung bình, qua đó phản ánh hiệu ứng quy mô. Tuy nhiên, tác động này không đồng nhất giữa các phân vị và suy giảm ở nhóm phát thải cao. Đáng chú ý, PTCN đóng vai trò điều tiết quan trọng khi vừa trực tiếp làm giảm phát thải, vừa làm suy yếu tác động ngược chiều của PTTC đến môi trường. Bên cạnh đó, các yếu tố như FDI, tiêu thụ năng lượng, tăng trưởng kinh tế, công nghiệp hóa và quy mô dân số là những động lực chính làm gia tăng phát thải CO2, trong khi thương mại không cho thấy ảnh hưởng rõ ràng.

Giá trị đóng góp mới: Bài viết đã bổ sung minh chứng ảnh hưởng của PTTC đến chất lượng môi trường (phát thải CO2) có xem xét vai trò điều tiết của PTCN tại các quốc gia mới nổi tại những phân vị khác nhau theo phát thải CO2.

Từ khóa

Chất lượng môi trường, MMQR, phát triển con người, phát triển tài chính, quốc gia mới nổi.

Download Mua ngay Buy now

Tài liệu tham khảo

Adekoya, O. B., Olabode, J. K., & Rafi, S. K. (2021). Renewable energy consumption, carbon emissions and human development: Empirical comparison of the trajectories of world regions. Renewable Energy, 179, 1836-1848. https://doi.org/10.1016/j.renene.2021.08.019.

Ahmad, M., Ahmed, Z., Yang, X., Hussain, N., & Sinha, A. (2022). Financial development and environmental degradation: Do human capital and institutional quality make a difference? Gondwana Research, 105, 299-310. https://doi.org/10.1016/j.gr.2021.09.012.

Alam, N., Hashmi, N. I., Jamil, S. A., Murshed, M., Mahmood, H., & Alam, S. (2022). The marginal effects of economic growth, financial development, and low-carbon energy use on carbon footprints in Oman: fresh evidence from autoregressive distributed lag model analysis. Environ Sci Pollut Res, 29, 76432-76445. https://doi.org/10.1007/s11356-022-21211-z.

Aljadani, A. (2022). Assessment of financial development on environmental degradation in KSA: How technology effect? Environmental Science and Pollution Research, 29(3), 4736-4747. https://doi.org/10.1007/s11356-021-15795-1.

Elsayed, M. R. A. E., & Albeltagy, W. A. A. (2024). Exploring the Linkage between Financial Development and Ecological Footprint in Egypt: Evidence from AVECM Analysis. International Journal of Energy Economics and Policy, 15(1), 466-480. https://doi.org/10.32479/ijeep.17852.

Habiba, U., Cao, X., & Shahid, A. (2023). Investigating the impact of financial development on carbon emissions: Does the use of renewable energy and green technology really contribute to achieving low-carbon economies? Energy, 121, 472-485. https://doi.org/10.1016/j.gr.2023.05.013.

Hao, Y., Zhang, Z. Y., Liao, H., Wei, Y.-M., & Wang, S. (2016). Is CO₂ emission a side effect of financial development? An empirical analysis for China. Environmental Science and Pollution Research, 23(21), 21041-21057. https://doi.org/10.1007/s11356-016-7315-8.

Iacobucci, D., Schneider, M. J., Popovich, D. L., & Bakamitsos, G. A. (2016). Mean centering helps alleviate “micro” but not “macro” multicollinearity. Behavior Research Methods, 48(4), 1308-1317. https://doi.org/10.3758/s13428-015-0624-x.

Iacobucci, D., Schneider, M. J., Popovich, D. L., & Bakamitsos, G. A. (2017). Mean centering, multicollinearity, and moderators in multiple regression: The reconciliation redux. Behavior Research Methods, 49(1), 403-404. https://doi.org/10.3758/s13428-016-0827-9.

IEA. (2024). CO₂ Emissions in 2023. IEA, Paris https://www.iea.org/reports/CO₂-emissions-in-2023. https://www.iea.org/reports/CO₂-emissions-in-2023.

IPCC. (2022). Climate change 2022: Mitigation of climate change. Contribution of Working Group III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (P. R. Shukla, J. Skea, R. Slade, A. Al Khourdajie, R. van Diemen, D. McCollum, M. Pathak, S. Some, P. Vyas, R. Fradera, M. Belkacemi, A. Hasija, G. Lisboa, S. Luz, & J. Malley, Eds.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009157926.

Khan, H., Li, W., & Khan, I. (2022). The role of financial development and institutional quality in environmental sustainability: Panel data evidence from the BRI countries. Environmental Science and Pollution Research, 29(55), 83624-83635. https://doi.org/10.1007/s11356-022-21697-7.

Levine, R. (2005). Finance and growth: Theory and evidence. In P. Aghion & S. Durlauf (Eds.), Handbook of economic growth (Vol. 1A, Chapter 12, pp. 813-922). Elsevier. https://doi.org/10.1016/S1574-0684(05)01012-9.

Machado, J. A., & Silva, J. S. (2019). Quantiles via Moments. Journal of Econometrics, 213, 145-173. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2019.04.009.

Ngô Thái Hưng, Nguyễn Yến Nhi, Phạm, Phạm Thị Kim Xuyến, & Võ Văn Thẩm. (2023). Đầu tư xanh, phát triển tài chính, tăng trưởng kinh tế và khí thải CO₂: Nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Phát triển, 318, 12-19. https://doi.org/10.33301/JED.VI.1277.

Ntow-Gyamfi, M., Bokpin, G. A., Aboagye, A. Q. Q., & Ackah, C. G. (2020). Environmental sustainability and financial development in Africa: Does institutional quality play any role? Development Studies Research, 7(1), 93-118. https://doi.org/10.1080/21665095.2020.1798261.

Pedroni, P. (1999). Critical Values for Cointegration Tests in Heterogeneous Panels with Multiple Regressors. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 61, 653-670.
https://doi.org/10.1111/1468-0084.61.s1.14.

Pedroni, P. (2004). Panel cointegration: Asymptotic and finite sample properties of pooled time series tests with an application to the PPP hypothesis. Econometric Theory, 20(3), 597-625. https://doi.org/10+10170S0266466604203073.

Robaina, M., Rodrigues, S., & Madaleno, M. (2024). Is there a trade-off between human well-being and ecological footprint in European countries? Ecological Economics, 224, 108304. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2024.108296.

Ruza, C., & Caro-Carretero, R. (2022). The Non-Linear Impact of Financial Development on Environmental Quality and Sustainability: Evidence from G7 Countries. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(14), 8382. https://doi.org/10.3390/ijerph19148382.

Saygın, E., Gök, A., & Yamak, T. (2025). The effect of financial development on CO₂ emissions: A nonlinear dynamic panel data analysis. Open Environmental Research Journal, 18, e18742130356943. https://doi.org/10.2174/0118742130356943250225042742.

Sekali, J., & Bouzahzah, M. (2019). Financial Development and Environmental Quality: Empirical Evidence for Morocco. International Journal of Energy Economics and Policy, 9(2), 67-74. Retrieved from https://www.econjournals.com/index.php/ijeep/article/view/7266.

Shahbaz, M., Hye, Q. M. A., Tiwari, A. K., & Leitão, N. C. (2013). Economic growth, energy consumption, financial development, international trade and CO₂ emissions in Indonesia. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 25, 109-121. https://doi.org/10.1016/j.rser.2013.04.009.

Shahbaz, M., Nasir, M. A., & Roubaud, D. (2018). Environmental degradation in France: The effects of FDI, financial development, and energy innovations. Energy Economics, 74, 843-857. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2018.07.020.

Shieh, G. (2011)., Clarifying the role of mean centring in multicollinearity of interaction effects. British Journal of Mathematical and Statistical Psychology, 64, 462-477. https://doi.org/10.1111/j.2044-8317.2010.02002.x.

Toumi, S. (2025). Unveiling impact of financial development, renewable energy, and technological innovation on ecological footprint in major remittance-receiving economies – A PQARDL approach. International Journal of Renewable Energy Development, 14(1), 180-199. https://doi.org/10.61435/ijred.2025.60762.

Westerlund, J. (2007)., Testing for Error Correction in Panel Data. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 69, 709-748. https://doi.org/10.1111/j.1468-0084.2007.00477.x.

Xu, H., Gao, Y., Wang, C., Guo, Z., & Liu, W. (2024). Exploring the nexuses between carbon dioxide emissions, material footprints and human development index in 151 countries from 1990 to 2019. Ecological Indicators, 166, 112229. https://doi.org/10.1016/j.ecolind.2024.112229.