Tác động của bất định chính sách kinh tế toàn cầu đến rủi ro tín dụng: vai trò điều tiết của thể chế trong bối cảnh rủi ro đạo đức

Tác động của bất định chính sách kinh tế toàn cầu đến rủi ro tín dụng: vai trò điều tiết của thể chế trong bối cảnh rủi ro đạo đức

Phan Diên Vỹ • Lê Tấn Phát • Lê Quang Phong

Tóm TắT:

Mục tiêu nghiên cứu: Bài viết phân tích tác động của bất định chính sách kinh tế toàn cầu (GEPU) đến rủi ro tín dụng (RRTD) và vai trò điều tiết của chất lượng thể chế (EQI) dưới lăng kính lý thuyết Thể chế và rủi ro đạo đức (RRĐĐ).

Thiết kế nghiên cứu/phương pháp/tiếp cận: Sử dụng dữ liệu bảng từ 118 quốc gia giai đoạn 2008–2023, nghiên cứu áp dụng System GMM hai bước và hồi quy Bayes để kiểm soát nội sinh và đảm bảo tính vững. Biến EQI được tổng hợp qua phương pháp phân tích thành phần chính (PCA) từ sáu chỉ số quản trị của World Bank.

Kết quả nghiên cứu chính: Thực nghiệm xác nhận GEPU có tác động âm đến NPL trong ngắn hạn, minh chứng cho hành vi "thận trọng hóa" khi ngân hàng siết chặt tín dụng để thiết lập bộ đệm rủi ro. Đáng chú ý, nghiên cứu phát hiện cơ chế "điều tiết ngược": tại các quốc gia EQI cao, uy tín chính phủ vô tình kích hoạt RRĐĐ và tâm lý ỷ lại, thúc đẩy ngân hàng duy trì khẩu vị rủi ro lớn do kỳ vọng cứu trợ ngầm định.

Giá trị đóng góp mới: Nghiên cứu cung cấp bằng chứng về việc thể chế mạnh có thể trở thành màng lọc lỗi thúc đẩy hành vi trục lợi rủi ro trong bối cảnh biến động toàn cầu, là cơ sở để thiết lập các cơ chế giám sát RRĐĐ chuyên biệt.